Đây là Bộ Luật chuyên ngành gồm 12 Chương, 48 Điều. Trong đó, Chương I quy định những vấn đề chung có tính nguyên tắc; Chương II qui định về SDNLTK&HQ trong sản xuất công nghiệp; Chương III là SDNLTK&HQ trong xây dựng và chiếu sáng công cộng; Chương IV qui định SDNLTK&HQ trong giao thông vận tải; Chương V là trong sản xuất nông nghiệp; Chương VI là trong hoạt động dịch vụ và hộ gia đình; Chương VII là trong các dự án đầu tư, cơ quan, đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước; Chương VIII là trong các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm; Chương IX đề cập đến quản lý phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng; Chương X là các biện pháp để thúc đẩy SDNLTK&HQ.

Xuyên suốt trong Bộ Luật này có thể thấy các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật được chia làm 2 nhóm. Một nhóm sử dụng nhiều năng lượng, được gọi là đối tượng sử dụng năng lượng trọng điểm, gồm các cơ sở sản xuất công nghiệp, các công trình xây dựng dân dụng, các cơ sở vận tải… phải chịu sự điều chỉnh bắt buộc gắn với các qui định cụ thể, chế tài thưởng, phạt rõ ràng. Còn nhóm sử dụng ít năng lượng là cộng đồng dân cư, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì chỉ khuyến khích thực hiện Luật chứ không bắt buộc.

Sự khác biệt giữa nhóm đối tượng phải chịu sự quản lý bắt buộc và nhóm đối tượng khuyến khích là nhóm đối tượng bắt buộc phải tổ chức Kiểm toán năng lượng, hàng năm phải xây dựng kế hoạch, giải pháp cụ thể để thực hiện và triển khai công tác TKNL. Bên cạnh đó, phải xây dựng Báo cáo năng lượng cho cơ quan có thẩm quyền.

Ngoài ra, các nhóm đối tượng này phải cử cán bộ quản lý năng lượng chịu trách nhiệm xây dựng và giúp người đứng đầu thực hiện các chương trình kế hoạch thực hiện của Luật. Với nhóm đối tượng sử dụng ngân sách của Chính phủ, như các tòa nhà công sở, chiếu sáng đường phố, chiếu sáng công cộng cũng bắt buộc phải thực hiện các qui định trong Luật.

Luật cũng qui định trách nhiệm rất cao của người đứng đầu, nếu không thực thi Luật sẽ chịu các chế tài cụ thể. Đối với cộng đồng dân cư, các biện pháp chủ yếu vẫn là khuyến khích các hộ gia đình tham gia không sử dụng điện vào giờ cao điểm, khuyến khích mua bán các trang thiết bị sử dụng ít năng lượng, có hiệu suất cao.

Ông Đặng Vũ Minh, Chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đánh giá Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không chỉ cần thiết và phù hợp với hoàn cảnh đất nước ta hiện nay mà sẽ là vấn đề trong tương lai của đất nước.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, tổng nhu cầu năng lượng của các ngành kinh tế quốc dân của nước ta trong năm 2007 tương đương 30,1 triệu tấn dầu quy đổi. Tốc độ tăng trưởng nhu cầu năng lượng cuối cùng trong giai đoạn 1990-2006 trung bình ở mức 12%/năm. Sử dụng năng lượng đang bị lãng phí rất lớn. Hiệu suất sử dụng năng lượng trong các nhà máy điện đốt than, dầu của Việt Nam mới chỉ đạt 28-32%, thấp hơn so với các nước đang phát triển khoảng 10%. Hiệu suất các lò hơi công nghiệp khoảng 60%, thấp hơn mức trung bình thế giới 20%. Để cho ra cùng một giá trị sản phẩm như nhau, sản xuất công nghiệp nước ta tiêu tốn năng lượng gấp 1,5-1, 7 lần các nước khác.

Minh Nguyên